xG Nedir? Gol Beklentisi Nasıl Okunur ve Hesaplanır

xG (gol beklentisi), bir şutun gole dönme olasılığıdır ve 0 ile 1 arasında bir sayıyla gösterilir. xG değeri 0,30 olan bir şut ortalamada on denemede üç kez gol olur. Bir takımın maç boyunca attığı bütün şutların değerleri toplanınca, o takımın pozisyonlarının kaç gol ettiği ortaya çıkar; bitiricilik ve kalecilerin yaptıkları bu hesabın dışındadır. Kısacası xG "kaç gol atıldı" sorusunu değil, "pozisyonlar kaç gol değerindeydi" sorusunu yanıtlar.

Tek bir şutta xG ne anlatır?

Her şutun kendi xG değeri vardır. Kaleyi karşısına alarak altıpasın hemen önünden atılan şut yüksek, 25 metreden atılan şut düşük değer alır. 0,10'luk bir şut "kötü şut" demek değildir; benzer on şuttan birinin gol olmasının beklendiğini söyler. Aynı şekilde 0,76 değerindeki penaltı da gol garantisi değildir: uzun dönemde kabaca dört penaltıdan biri kaçar.

Bu yüzden tek bir şutun xG değeri bir hüküm değil, bir olasılıktır. Ağlara giden 0,05'lik bir şut modelin yanıldığını göstermez; yirmide bir gerçekleşen şeyin o akşam gerçekleştiğini gösterir.

Maç sayfasında xG nasıl okunur?

ScoreMondo'nun futbol maç sayfalarında, şut verisi bulunan maçlarda "Gol beklentisi (xG)" kartı yer alır. Canlı maçlar listesinden ya da Süper Lig sayfasından bir maça girdiğinizde şunları görürsünüz:

• Takım toplamı: Her takımın adının yanında şutlarının xG toplamı, altında da şut sayısı ve bunların kaçının isabetli olduğu yazar.
• Maç boyunca xG: Toplamın dakika dakika nasıl biriktiğini gösteren çizgi. Dik bir basamak büyük bir pozisyonu, uzun düz bölüm pozisyonsuz geçen dakikaları anlatır.
• Şut haritası ve şutların listesi: Her şut sahadaki yerinde bir daireyle gösterilir; daire büyüdükçe xG artar. Listede şutun dakikası, sonucu, durumu (örneğin akan oyun ya da penaltı) ve xG değeri bulunur.
• Oyuncu istatistikleri: Tablodaki xG sütunu, oyuncunun kendi şutlarının gol beklentisini verir. Bu değer ScoreMondo oyuncu puanı hesabına da girer.

Kartın köşesindeki "Nasıl hesaplanır?" bağlantısı sizi yöntem sayfasına götürür. xG'yi topla oynama, şut ve korner gibi diğer sayılarla birlikte değerlendirmek için maç istatistikleri nasıl okunur rehberine bakabilirsiniz.

Canlı değer maç bitince değişebilir

Maç sırasında şutlar ScoreMondo'nun kendi canlı veri akışından gelir. Bu akıştaki konumlar yaklaşıktır ve gol, atan takımın topa en son sahip olduğu yere konur. Maç bitince hesap, şut atanları ve engellenen şutları da veren ayrıntılı maç verisiyle yenilenir. Bu nedenle canlıda gördüğünüz xG ile son düdükten sonraki xG arasında küçük farklar olması olağandır. Canlı verinin yolculuğunu canlı skorlar nasıl çalışır rehberinde anlattık.

xG ile skor neden tutmaz?

Çünkü xG ortalamayı, skor ise tek bir akşamı anlatır. 2,1 xG üretip maçı 0–1 kaybeden bir takım düşünün. Bu takım her biri 0,15 değerinde 14 şut atmış olsun; toplam 2,1 eder. Her şutun gol olmama olasılığı 0,85'tir ve 14 şutun hepsinin kaçma olasılığı yaklaşık yüzde 10'dur. Yani böyle on maçtan birinde bu takım hiç gol atamaz. Bu bir hesap hatası değil, futbolun olağan dağılımıdır.

Tersi de geçerlidir: 0,4 xG ile kazanan takım tek ve zor bir pozisyonu gole çevirmiştir. xG'si düşük olan taraf maçı kazanabilir.

Skorla xG arasındaki farkı okurken şunları akılda tutun:

• Bitiricilik ve kaleci: xG bunları bilerek dışarıda bırakır. Fark çoğu zaman tam da buradan doğar.
• Kendi kalesine gol: Ortada şut olmadığı için xG'si de yoktur; skora yazılır, xG toplamına yazılmaz.
• Penaltı: Tek başına 0,76 ekler. Toplamı yüksek ama şutu az olan bir takımda önce penaltı olup olmadığına bakın.
• Tek maç yanıltabilir: Bir takım hakkında fikir edinmek için tek maça değil, birçok maça bakmak gerekir.

xG bir sonuç tahmini değildir; oynanmış pozisyonların kalitesini anlatır.

ScoreMondo xG'yi nasıl hesaplar?

ScoreMondo xG'yi kendisi hesaplar ve bunu yalnız futbol için yapar. Model iki şeye bakar: şutun nereden atıldığına, yani kaleye uzaklığına (metre) ve o noktadan kale ağzının açtığı açıya (radyan); bir de şutun nasıl atıldığına, yani durumun türüne. Yayımlanan katsayı tablosunda bugün bir başlangıç değeri, açı, uzaklık ve tek bir durum terimi bulunur: direkt serbest vuruş.

Yöntem, gerçek şutlar üzerinde kurulan bir lojistik regresyondur. Yayımlanan formül şöyledir: xG = 1 / (1 + e^(−z)); burada z = −1,1118 + 0,2404·θ − 0,0685·d + 0,5172·F. θ radyan cinsinden açı, d metre cinsinden uzaklık, F ise direkt serbest vuruşta 1, diğer şutlarda 0'dır. Okuması basittir: kaleyi daha geniş gören şutun xG'si artar, kaleden uzaklaşılan her metre xG'yi düşürür.

Bir örnek: penaltı noktası kaleye 11 metre uzaklıktadır. Bu mesafeden, tam ortadan ve akan oyunda atılan şutta kale ağzı yaklaşık 0,64 radyanlık bir açıyla görünür; z yaklaşık −1,71 çıkar ve xG 0,15 olur.

Penaltı formüle girmez. Penaltının xG'si her zaman 0,76'dır; bu, profesyonel futbolda uzun dönemde gole çevrilen penaltıların payıdır.

Yayımlanan örnek değerler

Tablo, açının ne kadar önemli olduğunu da gösterir: 8 metre 11 metreden yakındır, ama dar açıdan atılan şutun değeri ortadan atılan 6 metrelik şutun altında kalır.

Veri ve doğruluk: yazım tarihindeki sayılar

Bu rehber yazıldığı sırada model, 1–21 Ekim 2026 arasında 398 turnuvada oynanıp biten 1.042 maç üzerinde kurulmuştu: penaltılar dışında 19.594 şut ve 2.343 gol. Doğruluk, modelin hiç görmediği günlerde sınandı (17 Ekim 2026'dan itibaren 4.544 şut):

• Log-loss 0,360; her şuta aynı değeri veren düz tahminde 0,373.
• Brier skoru 0,105; düz tahminde 0,108.
• Takım ve maç bazında xG ile atılan gol arasındaki korelasyon r = 0,62.

Yöntem sayfasında ayrıca bir kalibrasyon tablosu vardır: ayrı tutulan şutlar on gruba bölünür ve her grupta öngörülen gol payı gerçekleşenle karşılaştırılır. Bu sayılar model yenilendikçe değişir; güncel katsayılar ve sonuçlar için xG ve oyuncu puanı yöntemi sayfasına bakın.

xG'nin sınırları

ScoreMondo modelinin göremedikleri açıkça yazılıdır: vücudun hangi bölümüyle vurulduğu (kafa ya da ayak), savunmacıların ve kalecinin yeri, atağın hızı. Konumlar maç gözlemcilerince birkaç metre hassasiyetle kaydedilir. Bu yüzden model tek şutlarda temkinlidir; akan oyunda değerler yaklaşık 0,04 ile 0,24 arasında kalır. Modelin asıl gücü maç toplamındadır.

Genel olarak da xG tek bir "doğru" sayı değildir. Modeller ve kullandıkları girdiler farklı olduğu için aynı maçın xG'si kaynaktan kaynağa değişir. Örneğin Almanya'da ligin resmî modeli vuruşun kafayla mı ayakla mı yapıldığını, kalecinin konumunu ve şutu atan oyuncu üzerindeki baskıyı da hesaba katar (Bundesliga'nın xG açıklaması). Karşılaştırma yaparken hep aynı kaynağın sayılarını yan yana koyun.

Sık sorulan sorular

xG kaç olursa yüksek sayılır?

Tek bir eşik yoktur. ScoreMondo modelinde akan oyundan tek bir şut yaklaşık 0,04 ile 0,24 arasında değer alır; 0,20 ve üstü bu aralığın üst ucudur. Takım toplamını ise rakibin toplamıyla ve şut sayısıyla birlikte okuyun: az şutla yüksek toplam net pozisyonlara, çok şutla düşük toplam uzaktan denemelere işaret eder.

xG'si yüksek olan takım neden kaybeder?

Çünkü xG pozisyonların ortalama değerini verir, o günkü bitiriciliği ve kaleciyi hesaba katmaz. 2,1 xG'lik 14 şutun hepsinin kaçması kabaca on maçta bir görülür. Rakip de tek bir zor pozisyonu gole çevirebilir ya da kendi kalesine atılan bir golden yararlanabilir.

Penaltının xG'si neden hep 0,76?

Penaltı her zaman aynı noktadan, kaleye 11 metreden ve savunmasız atılır. Bu yüzden model ona mesafe ve açı hesabı yapmaz, profesyonel futbolda uzun dönemde gole çevrilen penaltıların payını verir.

Canlı maçta gördüğüm xG sonradan neden değişti?

Maç sırasında konumlar canlı veri akışından gelir ve yaklaşıktır. Son düdükten sonra hesap, şut atanları ve engellenen şutları da içeren ayrıntılı maç verisiyle yenilenir. Kartın altındaki not, o anda hangi verinin kullanıldığını söyler.

xG maçın sonucunu önceden söyler mi?

Hayır. xG oynanmış şutları değerlendirir, gelecek maç hakkında bir şey söylemez. Günün programına ve oynanan maçlara bugünkü futbol canlı skorları sayfasından ulaşabilirsiniz; xG kartı maç başladıktan ve ilk şutlar geldikten sonra dolmaya başlar.