Rregullat e hendbollit: 7-metërshi, përjashtimi dhe loja pasive
Një ndeshje hendbolli zgjat dy pjesë nga 30 minuta, me një pushim që zakonisht është 10 minuta. Secila skuadër ka shtatë lojtarë në fushë, rëndom gjashtë lojtarë fushe dhe një portier, dhe fiton ajo që shënon më shumë gola. Në kampionat ndeshja mund të mbyllet baras; në ndeshjet eliminatore luhen vazhdimet dhe, po të jetë nevoja, gjuajtjet nga 7 metra. Ky udhëzues mbështetet në Rregullat e Lojës të Federatës Ndërkombëtare të Hendbollit (IHF), në botimin që është në fuqi nga 1 korriku 2025.
Ndeshja me pak fjalë
Fusha është 40 metra e gjatë dhe 20 metra e gjerë. Një skuadër mund të ketë deri në 16 lojtarë, kurse ndërrimet janë të pakufizuara dhe bëhen gjatë lojës, pa e ndalur orën. Lojtari me top mund ta mbajë atë më së shumti tri sekonda dhe të bëjë më së shumti tre hapa. Prandaj loja është kaq e shpejtë, dhe kushdo që ndjek hendbollin në Kosovë apo në Shqipëri e di se rreth tridhjetë gola për skuadër janë diçka krejt e zakonshme.
Për lojtarët nga mosha 16 vjeç e lart koha e lojës është 2 × 30 minuta. Federatat kanë të drejtë ta caktojnë ndryshe pushimin në garat e tyre, por jo më shumë se 15 minuta. Ora ndalet vetëm kur e vendosin gjyqtarët, ndaj nuk ka minuta shtesë si në futboll.
Tri vijat që duhen njohur
| Vija | Largësia nga porta | Çfarë tregon |
|---|---|---|
| Vija e zonës së portës | 6 metra | Brenda zonës lejohet vetëm portieri |
| Vija e 7 metrave | 7 metra | Vendi nga ku ekzekutohet gjuajtja nga 7 metra |
| Vija e gjuajtjes së lirë (e ndërprerë) | 9 metra | Gjuajtjet e lira afër portës kryhen jashtë kësaj vije |
Lojtari i fushës nuk guxon ta shkelë zonën e portës. Sulmuesi, pra, kërcen nga jashtë dhe gjuan në ajër, gjë që është plotësisht e rregullt. Mbrojtësi që hyn në zonën e vet dhe përfiton prej kësaj dënohet me gjuajtje të lirë; nëse në këtë mënyrë prish një rast të pastër për gol, gjyqtari jep gjuajtje nga 7 metra.
Gjuajtja e lirë
Shumica e faulleve dënohen me gjuajtje të lirë nga vendi i shkeljes, ndërsa kundërshtarët duhet të qëndrojnë së paku 3 metra larg. Kur faulli bëhet ndërmjet vijës së 6 metrave dhe asaj të 9 metrave, skuadra sulmuese gjuan nga jashtë vijës së 9 metrave dhe mbrojtja mund të rreshtohet përgjatë zonës së vet.
Gjuajtja nga 7 metra
Shtatëmetërshi, penalltia e hendbollit, jepet kur një rast i pastër për gol prishet në mënyrë të parregullt, kudo në fushë. Gjuajtësi vendoset pas vijës dhe duhet të gjuajë drejt portës brenda tri sekondave pas bilbilit, pa e prekur dhe pa e kaluar vijën para se topi t'i dalë nga dora. Të gjithë lojtarët e tjerë presin jashtë vijës së gjuajtjes së lirë, kurse portieri mund të dalë përpara vetëm deri te shenja e 4 metrave.
Paralajmërimi, përjashtimi dhe kartonët
Në hendboll dënimet janë shkallë-shkallë: faullet e përsëritura ose më të ashpra sjellin masa më të rënda.
| Dënimi | Shenja | Pasoja |
|---|---|---|
| Paralajmërim | Karton i verdhë | Pa dënim kohor; një për lojtar dhe më së shumti tre për skuadër |
| Përjashtim 2 minuta | Dy gishta të ngritur | Lojtari del 2 minuta dhe skuadra luan me një më pak |
| Diskualifikim | Karton i kuq | Lojtari nuk kthehet më; skuadra luan 2 minuta me një më pak |
| Karton i kaltër | Tregohet pas të kuqit | Pason raport me shkrim dhe organi përgjegjës mund të marrë masa të tjera |
Dy hollësi ju ndihmojnë kur ndiqni ndeshjen. Përjashtimi i tretë 2-minutësh i të njëjtit lojtar kthehet vetvetiu në diskualifikim. Dhe kartoni i kuq nuk e lë skuadrën me një lojtar më pak deri në fund, si në futboll: pas dy minutash në fushë hyn një lojtar tjetër. Dallimin mes dy sporteve e shpjegon udhëzuesi për kartonët dhe pezullimet.
Loja pasive
Skuadra nuk lejohet ta mbajë topin pa tentuar të sulmojë. Kur gjyqtarët e vërejnë këtë prirje, njëri prej tyre ngre krahun: kjo është shenja paralajmëruese. Nga ai çast skuadra sulmuese ka më së shumti katër pasime për ta përfunduar aksionin me gjuajtje në portë; përndryshe topi i kalon kundërshtarit me gjuajtje të lirë. Federatat kombëtare mund të lejojnë deri në gjashtë pasime sipas moshës dhe nivelit.
Porta e zbrazët dhe lojtari i shtatë i fushës
Portieri mund të zëvendësohet në çdo çast me një lojtar fushe. Kështu skuadra sulmon me shtatë lojtarë fushe, ose me gjashtë kur ka një përjashtim në vijim. Çmimi është porta e zbrazët: po u humb topi, kundërshtari mund të shënojë edhe nga gjysma e vet e fushës.
Pushimet ekipore
Sipas rregullës bazë, secila skuadër ka nga një pushim ekipor (time-out) njëminutësh në çdo pjesë të kohës së rregullt dhe asnjë në vazhdime. Federatat mund të lejojnë tri për ndeshje, jo më shumë se dy në të njëjtën pjesë dhe vetëm një në pesë minutat e fundit. Pushimin mund ta kërkojë vetëm skuadra që ka topin.
Kur duhet një fitues
Në kampionat barazimi mbetet barazim. Kur duhet të dalë fituesi, si në kupë ose në fazat eliminatore të turneve, rregulla parasheh:
- Pas 5 minutash pushim, një vazhdim prej 2 × 5 minutash, me 1 minutë pushim ndërmjet.
- Nëse rezultati mbetet i barabartë, një vazhdim i dytë prej 2 × 5 minutash pas 5 minutash të tjera pushim.
- Nëse barazimi vazhdon, vendos rregullorja e garës; zgjidhja e zakonshme janë gjuajtjet nga 7 metra.
Te gjuajtjet nga 7 metra secila skuadër cakton pesë lojtarë, të cilët gjuajnë me radhë, njëri pas tjetrit. Po qe rezultati i barabartë pas pesë gjuajtjeve për secilën palë, skuadrat caktojnë sërish nga pesë gjuajtës, fillon skuadra tjetër dhe dallimi i parë pas numrit të njëjtë të gjuajtjeve e mbyll ndeshjen. Lojtarët që në fund të kohës së lojës janë të përjashtuar ose të diskualifikuar nuk marrin pjesë.
Çfarë ndryshoi më 1 korrik 2025
Botimi aktual solli përshtatje të sakta; dy prej tyre vërehen edhe nga tribuna. Gjuajtësi i 7-metërshit që e godet në kokë portierin, pa e lëvizur ky kokën drejt topit, tani dënohet me përjashtim 2 minuta; e njëjta vlen për gjuajtjen pa pengesë gjatë lojës. Te gjuajtja fillestare nga zona qendrore e fillimit, gjyqtari i bie bilbilit vetëm kur topi dhe gjuajtësi janë tërësisht brenda saj.
Si lexohet rezultati live i hendbollit
Në faqen e rezultateve live të hendbollit secila ndeshje tregon rezultatin e çastit dhe pjesën që po luhet. Pas përfundimit, rezultati i pjesës së parë jepet zakonisht në kllapa pas rezultatit përfundimtar, për shembull 31:28 (15:13). Nëse ndeshja ka zgjatur mbi 60 minuta, rezultati mban një shënim si "pas vazhdimeve" ose "pas gjuajtjeve nga 7 metra"; kuptimin e përgjithshëm të shënimeve të tilla e gjeni te statuset e ndeshjes të shpjeguara. Ndeshjet e ditës së kaluar janë te rezultatet e djeshme, ndërsa ato që po luhen tani te faqja e ndeshjeve live. Për të marrë njoftim kur ndeshja fillon ose mbaron, shënojeni me yll, siç përshkruhet te njoftimet dhe të preferuarat.
Pyetje të shpeshta
Sa zgjat në të vërtetë një ndeshje hendbolli?
Koha e lojës është 60 minuta, plus pushimi që zakonisht zgjat 10 minuta. Me pushimet ekipore dhe ndërprerjet, nga gjuajtja fillestare deri te sinjali i fundit kalon rreth një orë e gjysmë.
A mund të përfundojë baras një ndeshje hendbolli?
Po. Në kampionat barazimi është rezultat i rregullt. Vazhdimet dhe gjuajtjet nga 7 metra përdoren vetëm kur duhet të caktohet një fitues.
Çfarë do të thotë kartoni i kaltër?
Tregohet pas kartonit të kuq për shkeljet më të rënda. Ai njofton se gjyqtarët do të dorëzojnë raport me shkrim dhe se organi disiplinor mund të vendosë për një dënim shtesë.
A mund të zëvendësohet lojtari i përjashtuar për 2 minuta?
Jo. Gjatë përjashtimit skuadra mbetet me një lojtar më pak në fushë. Kur kalojnë dy minutat, mund të hyjë ai vetë ose një bashkëlojtar.