Ofsayt kuralı nedir? Örneklerle ofsayt

Ofsayt, hücum eden bir oyuncunun, takım arkadaşı topa vurduğu anda rakip yarı sahada hem toptan hem de sondan ikinci rakipten kale çizgisine daha yakın olması ve bu konumdayken oyuna dahil olmasıdır. Yalnızca ofsayt pozisyonunda bulunmak ihlal değildir; hakem ancak oyuncu topla oynadığında, rakibini etkilediğinde ya da bu konumundan avantaj sağladığında düdük çalar. Kural, IFAB’ın Oyun Kuralları’nın 11. maddesinde yazılıdır ve 2026/27 sezonunda değişmemiştir.

Ofsayt pozisyonu nedir?

Bir oyuncunun ofsayt pozisyonunda sayılması için iki koşulun aynı anda gerçekleşmesi gerekir:

• Başının, gövdesinin ya da ayaklarının herhangi bir bölümü rakip yarı sahadadır. Orta çizgi rakip yarı sahaya dahil değildir.
• Aynı bölüm, rakip kale çizgisine hem toptan hem de sondan ikinci rakipten daha yakındır.

Eller ve kollar hesaba katılmaz; bu, kaleciler dahil bütün oyuncular için geçerlidir. Kolun üst sınırı koltuk altının alt hizası kabul edilir. Kısacası çizgi çekilirken yalnızca gol atılabilen vücut bölümlerine bakılır: bir forvetin öne uzanmış eli onu ofsayta düşürmez, ama omzu ya da dizi düşürebilir.

Sondan ikinci rakiple ya da son iki rakiple aynı hizada olan oyuncu ofsayt pozisyonunda değildir. Kendi yarı sahasındaki bir oyuncu da, topla aynı hizada ya da topun gerisinde olan bir oyuncu da ofsayt pozisyonunda sayılmaz.

“Son savunmacı” değil, sondan ikinci rakip

Tribünde en sık duyulan cümle “son adamın gerisindeydi” olur; oysa kural son savunmacıdan söz etmez. Ölçü, sondan ikinci rakiptir. Kaleci çoğu zaman en gerideki oyuncu olduğu için sondan ikinci rakip genellikle en gerideki savunmacıdır, ama kaleci de rakiplerden yalnızca biridir.

Diyelim ki Trabzonspor’un kalecisi bir topu uzaklaştırmak için ceza sahasının çok dışına çıktı ve geri dönemedi. Bu durumda hesaba, kale çizgisine en yakın iki Trabzonspor oyuncusu girer. Rakip forvetle kale çizgisi arasında yalnızca tek bir savunmacı kalmışsa, forvet o savunmacının gerisinde olmasa bile ofsayt pozisyonunda olabilir.

Ofsayt hangi anda değerlendirilir?

Pozisyona, topun bir takım arkadaşı tarafından oynandığı ya da ona dokunulduğu anda bakılır; esas alınan, o vuruşta topa ilk temas anıdır. Kalecinin elle attığı toplarda ise topun elden çıktığı son temas anı ölçü alınır. Oyuncunun topu aldığı anın bir önemi yoktur.

Bir örnekle açalım. Galatasaray–Fenerbahçe derbisinde orta saha oyuncusu ara pasını verirken forvet, sondan ikinci savunmacıyla aynı hizada bekliyor; pas çıkar çıkmaz koşuya kalkıp topu savunmanın metrelerce arkasında alıyor. Ofsayt yoktur, çünkü pas anında hizadaydı. Tersi de mümkündür: pas anında yarım adım öndeki bir oyuncu, sonradan geriye gelip topu savunmacıların önünde alsa bile ofsayttır.

Pozisyon ne zaman ihlale dönüşür?

Ofsayt pozisyonundaki oyuncu ancak aktif oyuna dahil olursa cezalandırılır. Kural üç yol sayar:

1. Oyuna müdahale etmek: Takım arkadaşının oynadığı ya da dokunduğu topla oynamak, topa dokunmak.
2. Rakibe müdahale etmek: Rakibin görüş hattını açıkça kapatmak, top için rakiple mücadeleye girmek, yakındaki topa oynamaya açıkça yeltenip rakibi etkilemek ya da rakibin topla oynamasını açıkça etkileyen bariz bir hareket yapmak.
3. Avantaj sağlamak: Top kale direğinden, üst direkten, bir hakemden ya da bir rakipten sekip geldiğinde veya bir rakip bilinçli bir kurtarış yaptığında topla oynamak ya da rakibe müdahale etmek.

İkinci maddeye örnek: Beşiktaş’ın ceza sahası dışından çektiği şutta, ofsayt pozisyonundaki bir takım arkadaşı kalecinin hemen önünde durup görüşünü açıkça kapatıyor. Topa hiç dokunmasa da ihlal vardır ve gol geçersiz sayılır.

Rakipten gelen top: bilinçli oynama mı, sekme mi?

Ofsayt pozisyonundaki oyuncu, topu bilinçli olarak oynayan bir rakipten alırsa avantaj sağlamış sayılmaz. Buradaki “bilinçli oynama”, rakibin topu kontrol ederek pas verme, topa sahip olma ya da uzaklaştırma imkânının bulunması demektir; vuruş isabetsiz ya da başarısız olsa da durum değişmez. Bilerek elle oynama da bu kapsamdadır.

İki istisna vardır. Savunmacıya çarpıp yön değiştiren top, yani basit bir sekme, ofsaytı ortadan kaldırmaz. Bilinçli bir kurtarış da kaldırmaz; kurtarış, kaleye giren ya da kalenin çok yakınından geçecek bir topu durdurmak veya durdurmaya çalışmaktır. Örneğin Başakşehirli bir stoper rahat bir pozisyonda kalecisine geri pas vermek isterken topu kısa bırakırsa, araya giren ofsayt pozisyonundaki forvet cezalandırılmaz. Aynı forvet, kaleciden dönen şutu tamamlarsa ofsayttır.

Ofsaytın uygulanmadığı durumlar

Cezası ve az bilinen bir ayrıntı

Ofsayt ihlalinin karşılığı, ihlalin gerçekleştiği yerden kullanılan endirekt serbest vuruştur. İhlal oyuncunun kendi yarı sahasında gerçekleşse bile vuruş oradan kullanılır; ofsayt pozisyonundan geriye koşup topu orta çizginin gerisinde alan oyuncu bunun örneğidir.

Bir ayrıntı daha: hakemin izni olmadan oyun alanından çıkan savunmacı, ofsayt hesabında kale çizgisinin ya da taç çizgisinin üzerinde kabul edilir. Bu durum oyunun bir sonraki duruşuna ya da savunan takım topu orta çizgiye doğru oynayıp top ceza sahasının dışına çıkana kadar sürer. Yani çizginin dışına adım atarak rakibi ofsayta düşürmek mümkün değildir.

Geç kalkan bayrak, VAR ve yarı otomatik ofsayt

Yardımcı hakemler yalnızca çok net bir hücum pozisyonunda bayrağı geciktirebilir. Geciktirdilerse, atak golle, penaltıyla, serbest vuruşla, kornerle, taçla ya da topun hücum eden takımda kalmasıyla sonuçlandığında bayrağı kaldırmak zorundadırlar. Bayrağın bazen koşudan saniyeler sonra kalkmasının nedeni budur.

VAR, hücum eden takımın gol ya da penaltı pozisyonuna giden ataktaki ofsaytını kontrol eder. Pozisyonun kendisi ölçülebilir bir olgudur ve çoğunlukla hakem monitöre gitmeden karara bağlanır. Ofsayt pozisyonundaki oyuncunun rakibe müdahale edip etmediği ise yoruma dayanır; bu yüzden saha kenarındaki monitörde izlenmeye uygundur. Orta sahada yalnızca serbest vuruşla sonuçlanan bir ofsayt bayrağı için VAR devreye girmez. Ayrıntılar için VAR’ın hangi pozisyonlara baktığını anlatan rehberimize göz atabilirsiniz.

Oyun Kuralları, müsabaka düzenleyicilerinin ofsayt için teknoloji kullanmasına, yarı otomatik ofsayt teknolojisi dahil, açıkça izin verir. UEFA’nın anlatımına göre özel kameralar her oyuncunun birçok vücut noktasını izler ve sistem ofsayt çizgisini VAR ekibine hızla sunar; kararı yine hakemler verir. UEFA bu teknolojiyi Şampiyonlar Ligi’nde 2022/23 sezonundan beri kullanıyor; Premier League’in 2026/27 kural kitabı da kullanımına yer veriyor. Hangi organizasyonda kullanılacağı o organizasyonun kararıdır.

Sık yapılan yanlışlar

• “Son savunmacıya bakılır.” Hayır; ölçü sondan ikinci rakiptir, kaleci de sayılır.
• “Kol öndeydi, ofsayt.” Eller ve kollar dikkate alınmaz.
• “Topu aldığında öndeydi.” Pozisyon pasın verildiği anda değerlendirilir.
• “Ofsaytta durmak yeter.” Oyuna dahil olmayan oyuncu cezalandırılmaz.
• “Aynı hiza ofsayttır.” Aynı hizadaki oyuncu ofsaytta değildir.
• “Savunmacıdan gelen topta ofsayt olmaz.” Yalnızca savunmacı topu bilinçli oynadıysa doğrudur; sekme ve kurtarışta ofsayt sürer.
• “Taçtan ofsayt olur.” Taç atışı, köşe vuruşu ve kale vuruşundan doğrudan gelen topta ihlal yoktur.

ScoreMondo’da ofsayt

Maç sayfasındaki istatistiklerde “Ofsayt” satırı iki takımın kaç kez ofsayta düştüğünü gösterir. Sayının yüksek olması çoğu zaman rakibin savunma hattını önde kurduğuna ve arkaya koşuların sık denendiğine işaret eder; bunu diğer verilerle birlikte yorumlamak için maç istatistiklerinin nasıl okunacağını anlattığımız yazıya bakabilirsiniz.

Ofsayt nedeniyle VAR’dan dönen bir gol, olay akışında “Gol iptal edildi (VAR)” olarak görünür ve skor eski hâline döner. Şu an oynanan maçları izlerken bir golün neden geri alındığını merak ederseniz yanıt çoğunlukla bu satırdadır. Süper Lig maçlarını ve puan durumunu ya da bugünkü maç sonuçlarını takip ederken karşınıza çıkan öteki etiketleri ise maç durumları rehberinde bulabilirsiniz.

Sık sorulanlar

Kaleci çıktıysa ofsayt nasıl belirlenir?

Kaleci de rakiplerden biridir. Kale çizgisine en yakın iki rakip kim ise hesap onlara göre yapılır; kaleci öndeyse iki saha oyuncusu esas alınır.

Serbest vuruştan ofsayt olur mu?

Olur. İstisna yalnızca kale vuruşu, taç atışı ve köşe vuruşundan doğrudan gelen toplar içindir.

Ofsayt pozisyonundaki oyuncu topa dokunmadan ihlal yapabilir mi?

Evet. Kalecinin görüşünü açıkça kapatır, top için rakiple mücadeleye girer ya da rakibin oynamasını açıkça etkileyen bir hareket yaparsa topa dokunmasa da ofsayt verilir.

Yardımcı hakem bayrağı neden geç kaldırıyor?

Çok net hücum pozisyonlarında bayrağı geciktirmesine izin verilir. Atak sonuçlandığında bayrak kalkar; gol olduysa pozisyonu VAR da kontrol eder.

Kaleciden ya da direkten dönen topta ofsayt olur mu?

Olur. Şut anında ofsayt pozisyonunda olan oyuncu, direkten, kaleciden ya da bir savunmacının kurtarışından dönen topu oynarsa avantaj sağlamış sayılır.

Kendi yarı sahamda ofsayta düşer miyim?

Hayır. Pas anında kendi yarı sahasında olan oyuncu, topu rakip yarı sahanın neresinde alırsa alsın ofsayt değildir.