Basketbol kuralları: FIBA–NBA farkları ve canlı skor okuma

Basketbol beşer kişilik iki takımla oynanır ve maç berabere bitmez: dördüncü çeyreğin sonunda skor eşitse, bir takım öne geçene kadar 5 dakikalık uzatmalar oynanır. En sık karşılaşacağınız iki kural kitabı arasındaki temel fark süre ve faul sayısıdır. FIBA kurallarında maç 4×10 dakikadır ve oyuncu 5 faulle oyun dışı kalır; NBA'de maç 4×12 dakikadır ve sınır 6 kişisel fauldür. İkisinde de serbest atış 1, normal basket 2, üç sayı çizgisinin gerisinden atılan şut 3 sayıdır.

Bu rehberdeki bütün rakamlar, 1 Ekim 2026'da yürürlüğe giren FIBA Resmî Basketbol Kuralları 2026 ve NBA'in 2026-27 sezonu kural kitabıyla karşılaştırılarak yazıldı.

FIBA ve NBA: yan yana

Türkiye'de Basketbol Süper Ligi FIBA kurallarıyla, yani 4×10 dakika oynanır. Anadolu Efes ve Fenerbahçe'nin mücadele ettiği EuroLeague'de de süre 4×10 dakikadır. Gece yarısından sonra izlediğiniz NBA maçlarının daha uzun sürmesinin ve skorların daha yüksek çıkmasının ilk nedeni, maç başına fazladan 8 dakika oynanmasıdır. ABD kolej basketbolu ise üçüncü bir düzendir: NCAA erkek maçları çeyrek yerine 20'şer dakikalık iki yarı hâlinde oynanır, bu yüzden skor tablosunda dört değil iki bölüm görürsünüz.

Maç süresi ve aralar

40 ya da 48 dakika, yalnızca topun oyunda olduğu süredir. Her düdükte saat durur; bu nedenle bir maç salonda aşağı yukarı iki saat sürer. FIBA kurallarında birinci ve üçüncü çeyreğin ardından ve her uzatmadan önce 2 dakika, devre arasında 15 dakika ara verilir. NBA'de de devre arası 15 dakikadır.

Hücum süresi: 24 ve 14

Topun kontrolünü alan takım 24 saniye içinde şut atmak zorundadır. Top, süre dolmadan elden çıkmış olmalı ve çembere değmeli ya da fileden geçmelidir; aksi hâlde top rakibe geçer. Basketbolda skorun bu kadar hızlı değişmesinin ve son dakikada bile farkın kapanabilmesinin nedeni bu kuraldır.

Akılda tutulacak ikinci sayı 14'tür. Hücum eden takımın şutu çembere değer ve ribaundu yine aynı takım alırsa, süre 24'e değil 14 saniyeye döner. FIBA ve NBA bu konuda aynıdır. Savunma faulünden sonra ön alanda kullanılan bazı taç atışlarında da 14 saniye uygulanır.

Fauller: kişisel sınır ve takım faulleri

Maç boyunca iki ayrı faul sayımı yapılır.

• Oyuncu faulleri. FIBA kurallarında beşinci faulünü yapan oyuncu oyundan çıkar. NBA'de sınır altıncı kişisel fauldür. Yerine yedek girer, takım sahada beş kişi kalır; ama yıldız oyuncunun erkenden faul problemine girmesi maçın akışını değiştirir.
• Takım faulleri. Her takımın faulleri çeyrek bazında toplanır. Bir çeyrekte dört takım faulü dolduktan sonra, şut atmayan bir oyuncuya yapılan her savunma faulü 2 serbest atışla cezalandırılır. Spikerlerin "takım faulü doldu" dediği durum budur. Sayım bir sonraki çeyrekte sıfırlanır.

İki ayrıntı farklıdır. FIBA maçlarında uzatmadaki fauller dördüncü çeyreğin sayımına eklenir; faul hakkını doldurmuş takım uzatmaya da öyle başlar. NBA'de her uzatma sıfırdan başlar ve dördüncü takım faulünden itibaren serbest atış kullanılır. NBA'de ayrıca bir son iki dakika kuralı vardır: dört faul hakkını doldurmamış takım, çeyreğin son iki dakikasında cezasız yalnızca bir faul yapabilir.

Şut hâlindeki oyuncuya yapılan faul her zaman serbest atıştır: kaçan iki sayılık denemede 2, kaçan üçlük denemede 3 atış; basket olduysa sayı geçerli sayılır ve 1 ek atış verilir.

Uzatma: beraberlik yok

Dört çeyrek sonunda skor eşitse uzatma oynanır. Her uzatma 5 dakikadır ve sayısında sınır yoktur. Oyuncuların faulleri uzatmada da devam eder; FIBA maçında dört faulü olan oyuncu bir faul daha yaparsa çıkar. FIBA kural kitabındaki tek istisna, iki maçlı ve toplam sayıya bakılan eşleşmelerdir: uzatma yalnızca ikinci maçın sonunda toplam skor eşitse oynanır, dolayısıyla tek bir maç berabere bitebilir.

Basketbol canlı skoru nasıl okunur?

Çeyrek sütunları ve toplam skor

Canlı skor satırında takımın yanında toplam sayı, onun yanında da çeyrek çeyrek atılan sayılar yer alır: Ç1, Ç2, Ç3, Ç4. Örnek bir satır 22-18, 20-25, 19-19, 24-23 olabilir. Çeyrek sayıları birikimli değildir; toplarsanız maç skorunu bulursunuz, bu örnekte 85-85. Hangi çeyreğin oynandığı ve kalan süre, maçın ne kadarının kaldığını gösterir. ScoreMondo'da bugünün basketbol canlı skorları lig lig sıralanır; maç sayfasında skor periyotlara bölünmüş olarak görünür.

Devre skoru

Devre skoru, ilk iki çeyreğin toplamıdır; örnekte 42-43. Basketbolda fark çabuk açılır ve çabuk kapanır; devrede 10 sayılık üstünlük, futboldaki iki gollük fark kadar belirleyici değildir. "Devre arası", "Bitti" ya da "Ertelendi" gibi etiketlerin anlamı için maç durumları rehberine bakabilirsiniz.

Son iki dakika neden bu kadar uzun sürer?

Ekranda 1:40 yazarken on dakika geçtiği olur. Bunun nedenleri bellidir. Dördüncü çeyreğin ve uzatmanın son iki dakikasında, hem FIBA hem NBA kurallarında, saat her basketten sonra da durur. Geride olan takım saati durdurmak ve serbest atışlardan sonra topu geri almak için bilerek faul yapar, koçlar sakladıkları molaları kullanır, hakemler kritik pozisyonları videodan inceleyebilir. Hepsinde oyun saati durur, gerçek zaman akmaya devam eder. Yani skor akışı donmuş değildir; verinin salondan ekranınıza nasıl ulaştığını canlı skor nasıl çalışır rehberinde anlattık.

"Uzatma sonrası" ne demek?

Maç uzatmaya giderse tabloya bir UZ sütunu eklenir ve sonuç "uzatma sonrası" notuyla gösterilir. Örneğimizde uzatma 11-8 biterse maç skoru 96-93 olur. Maç skoru uzatma sayılarını her zaman içerir; normal süre skoru olan 85-85 ise dört çeyrek sütununun toplamıdır.

ScoreMondo'da maç takibi

Şu anda oynanan her şey için canlı maçlar sayfasını, sabah kalktığınızda gece oynanan NBA maçları için dünün sonuçlarını, belirli bir lig arıyorsanız ligler listesini açın. Maçın ya da takımın yanındaki yıldıza dokunursanız üstte sabit kalır; bildirimleri açmayı bildirimler ve favoriler rehberi anlatır. Skorun arkasındaki sayılar için sıradaki adım maç istatistikleri nasıl okunur yazısıdır.

Sık sorulan sorular

Basketbol maçı kaç dakika sürer?

FIBA kurallarında oyun süresi 40 dakikadır (4×10), NBA'de 48 dakikadır (4×12). Saat her düdükte durduğu ve 15 dakikalık devre arası olduğu için maç yaklaşık iki saat sürer; uzatma olursa daha da uzar.

Basketbolda beraberlik olur mu?

Hayır. Dördüncü çeyrek berabere biterse, bir takım öne geçene kadar 5 dakikalık uzatmalar oynanır. Yalnızca FIBA kurallarındaki iki maçlı, toplam sayılı eşleşmelerde tek maç berabere bitebilir.

Oyuncu kaç faulle oyundan çıkar?

Basketbol Süper Ligi, EuroLeague ve millî takım maçlarında 5 faulle; NBA'de 6 kişisel faulle. Oyuncu oyundan çıkar, yerine yedek girer.

Takım faulü dolunca ne olur?

Bir çeyrekte dört takım faulü yapan takımın bundan sonraki her savunma faulünde, faul yapılan oyuncu şut atmıyor olsa bile 2 serbest atış kullanır. Sayım yeni çeyrekte sıfırlanır.

Hücum süresi neden bazen 14 saniyeden başlar?

Şut çembere değdikten sonra hücum ribaundunu aynı takım alırsa süre 14 saniyeye ayarlanır. Bazı ön alan taç atışlarında da aynı sayı kullanılır. Top rakibe geçtiğinde yeni hücum 24 saniyeyle başlar.